Lezing 3

Drentse Oorlog 1227-1234

Maarten Zwiers | De mythe van het slagveld: de herdenking van de Slag bij Ane in vergelijkend perspectief
Historische veldslagen vormen vaak belangrijke factoren in de totstandkoming van collectieve identiteiten. In deze lezing gaat historicus Maarten Zwiers dieper in op dit proces door de herinnering aan de Slag bij Ane te plaatsen in een bredere context van herdenkingsculturen binnen en buiten Europa.

Wie is Maarten Zwiers
Maarten Zwiers is een Nederlandse historicus en amerikanist, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn onderzoek richt zich op rurale culturen, populisme en de geschiedenis van het Amerikaanse Zuiden. Hij verwierf bekendheid met studies over rassensegregatie in Mississippi, waaronder zijn boek over senator James Eastland. Daarnaast onderzoekt hij overeenkomsten tussen het Amerikaanse Zuiden en Noordoost-Nederland, vooral rond gevoel van achterstelling, streekcultuur en muziek. Zwiers studeerde in Groningen en de Verenigde Staten, onder meer met een Fulbright-beurs. Ook is hij actief binnen de erfgoedsector en treedt hij regelmatig op als commentator over Amerikaanse politiek en regionale cultuur.

Diana Spiekhout | De Slag bij Ane in verhouding tot de ontwikkeling van het prinsbisdom Utrecht
In de twaalfde en dertiende eeuw probeerde de bisschop van Utrecht zijn gezag in het noordelijke Oversticht te versterken via Groningen, waar hij een burggraaf of prefect aanstelde. Deze vertegenwoordiger was verantwoordelijk voor bestuur, rechtspraak, ordehandhaving en het beheer van bisschoppelijke bezittingen in het Gorecht. De machtspositie van de bisschop bleek echter kwetsbaar doordat lokale elitefamilies, zoals de Gelkingen, steeds zelfstandiger opereerden en steun vonden bij ontevreden leenmannen uit Drenthe en Coevorden. De spanningen liepen uit op een open conflict waarin de bisschop er niet in slaagde de strijdende partijen te verzoenen. Zijn grote strafexpeditie eindigde in 1227 in de nederlaag bij de Slag bij Ane, waarbij het bisschoppelijke leger werd vernietigd. Deze gebeurtenis betekende een keerpunt: het gezag van de bisschop in het noordelijke Oversticht verzwakte blijvend. In de decennia daarna ontstonden talrijke particuliere kastelen en machtsbases, terwijl lokale partijen steeds onafhankelijker van de bisschop gingen optreden.

Wie is Diana Spiekhout
Diana Spiekhout is een Nederlandse archeologe en mediëvist, gespecialiseerd in middeleeuwse kastelen en landschappen in Noordoost-Nederland. Zij promoveerde in 2020 op onderzoek naar het kastelenlandschap van het Oversticht tussen 1050 en 1450. Haar werk combineert archeologie, historische geografie en schriftelijke bronnen om machtsstructuren, bisschoppelijke invloed en adellijke netwerken te reconstrueren. Daarnaast werkte zij als conservator bij het Fries Museum en is zij bestuurslid van de Nederlandse Kastelenstichting.