Lezing 2

Drentse Oorlog 1227-1234

Hans Mol | Vrouwenkloosters in het noorden van Nederland
Na de noodlottige slag bij Ane en de daaropvolgende strafexpedities tegen de Drenten werden twee vrouwenkloosters gesticht: Mariënberg bij Hasselt, alias Zwartewatersklooster, en Mariënkamp bij Coevorden, later te Assen. De nonnen moesten er bidden om de zielen van de omgekomen bisschop, zijn ridders en bondgenoten een plek in de hemel te bezorgen. Waarom werd zo’n belangrijke voorbedetaak juist aan vrouwen toebedeeld, en wel in twee conventen van elk een andere orde? Wat weten we over de zusters? Hoe leefden ze, waar kwamen ze vandaan, wie waren hun sponsors en op welke manier waren ze gehuisvest?

Wie is Hans Mol
Hans Mol is een Nederlandse historicus en mediëvist, gespecialiseerd in de geschiedenis van Friesland en Noord-Nederland in de middeleeuwen. Hij was verbonden aan de Fryske Akademy en aan Universiteit Leiden als bijzonder hoogleraar Friese middeleeuwse geschiedenis. Zijn onderzoek richt zich op Friese vrijheid, volkslegers, kloosters, de Duitse Orde, nederzettingsgeschiedenis en historisch landschapsonderzoek. Mol combineert historische bronnen met archeologie en historische geografie en leverde belangrijke bijdragen aan HisGIS-projecten. Zijn werk over regionale machtsvorming, boerenmilities en oorlogvoering in Noord-Nederland is ook relevant voor onderzoek naar de Drentse Oorlog en de Slag bij Ane.

Kaj van Vliet | Sticht Utrecht: de Utrechtse bisschop als landsheer
Het Sticht Utrecht was eeuwenlang niet alleen een kerkelijk bisdom, maar ook een wereldlijk vorstendom onder leiding van de bisschop van Utrecht. Hoewel veel mensen het woord “Sticht” nog met Utrecht associëren, is de oorspronkelijke betekenis grotendeels vergeten sinds het gebied bijna vijfhonderd jaar geleden ophield te bestaan. De bisschop bestuurde niet alleen Utrecht en omgeving, maar ook grote delen van het huidige Oost-Nederland, waaronder Overijssel, Drenthe, Groningen en Stellingwerf. Daarmee behoorde hij tot de machtigste landsheren van de noordelijke Nederlanden en moest hij voortdurend concurreren met vorsten als de graven van Holland en de hertogen van Gelre. De basis voor deze macht werd gelegd in de tiende en elfde eeuw, onder meer door de schenking van de grafelijke rechten in Drenthe in 1024. De combinatie van geestelijke en wereldlijke macht roept vragen op over bestuur, leger en oorlogsvoering. De Slag bij Ane en de daaropvolgende oorlogsjaren bieden een bijzonder inkijkje in deze middeleeuwse wereld.

Wie is Kaj van Vliet
Kaj van Vliet is een Nederlandse historicus en archivaris, gespecialiseerd in de middeleeuwse geschiedenis van Utrecht en het Sticht. Hij studeerde geschiedenis in Utrecht en werd bekend door zijn onderzoek naar stadsrechten, stedelijke ontwikkeling en bisschoppelijk bestuur. Van Vliet werkte jarenlang bij Het Utrechts Archief als historicus en rijksarchivaris. Hij publiceerde meerdere werken over Utrechtse geschiedenis en trad geregeld op als deskundige rond de viering van 900 jaar Utrechtse stadsrechten in 1122.