Assen

Hof te Deurze

De hof in Deurze was een aanzienlijk landgoed met een grote hoeve, een watermolen (gelegen op de latere Meulmaet) en uitgestrekte landerijen en bossen. Deze hof fungeerde gedurende ongeveer tien jaar als tijdelijk kloosterverblijf, net zoals eerder het huis bij Coevorden. Archeologisch onderzoek heeft later bevestigd dat ook hier geen definitief klooster werd gebouwd. Uiteindelijk werd het klooster ‘Maria in Campis’ tussen circa 1260 en 1270 definitief gevestigd in Assen. Vanaf omstreeks 1270 duiken de eerste oorkonden op die het klooster aldaar vermelden, waarmee de basis werd gelegd voor het latere ontstaan van de stad Assen.

Leengoed van de bisschop van Utrecht

In de daaropvolgende eeuwen maakte het gebied deel uit van het wereldlijk bestuur van de bisschop van Utrecht. Deze beschikte over zowel domeingoederen als leengoederen, die hij uitgaf aan lokale elites om zijn gezag te versterken. Tot deze leengoederen behoorden onder meer Rammeringe, Wernsinge en het Houwingegoed (later Kamps genoemd). De politieke betekenis van deze goederen was groot: via het leenstelsel bond de bisschop invloedrijke Drentse geslachten aan zich. Vanaf het einde van de veertiende eeuw is de geschiedenis van het Houwingegoed goed te volgen. Tussen circa 1379 en 1382 werd Henric de Mepsche beleend met het goed in Balloo. Na zijn overlijden ging het bezit over op zijn weduwe Agnesa (ook Nese genoemd), met hun zoon Johan als hulder. In 1394 werd het goed opnieuw aan Agnesa beleend, waarna Johan het in 1399 zelfstandig verkreeg.

Borgleen van Vollenhove 1411

In de vijftiende eeuw veranderde het karakter van het goed. In 1411 volgde een nieuwe belening aan Henric die Mepsche, waarbij het goed expliciet werd aangeduid als een ‘borchleen tot Vollenhoe’. Dit betekende dat de leenman verplicht was bij te dragen aan de verdediging van het bisschoppelijke kasteel te Vollenhove. Vanaf 1433 kwam het in handen van de familie Lunsche. Omdat deze familie niet tot de ridderschap behoorde, verviel de militaire verplichting en werd het goed een zogenaamd ‘koddeleen’, een niet-riddermatig leen. In de daaropvolgende eeuwen ging het goed over naar verschillende families, waaronder Weyteren en Hillebolling. In 1603 werd het overgedragen aan Wyllem Hillebollinge, nadat Thyman Weyteren zijn bezit moest afstaan vanwege zijn keuze voor de vijand tijdens de Tachtigjarige Oorlog.

Voor 1598 in particuliere handen overgegaan

Ondertussen veranderde ook de institutionele context. Na de Reformatie werd in 1598 het katholicisme in Drenthe afgeschaft en in 1602 werden de bezittingen van het klooster van Assen overgenomen door het Landschap Drenthe. Opvallend is dat het landgoed Kamps toen al niet meer als kloosterbezit werd genoemd, wat erop wijst dat het eerder in particuliere handen was overgegaan.

Huidige boerderij van 1588

De huidige boerderij Kamps – voorheen als Houwing – werd in 1588 gebouwd. In het register van de bezaaide landen van 1612 wordt ‘Wyllum op Camp’ in Ballom, waarschijnlijk Willem Hillebollinge, als bewoner genoemd met 22 mud bezaaid land. Op een kaartje bij de grondschattingsregisters van 1642-1654 komt ‘Lambert opden Camp’ als bewoner voor. In de haardstedenregisters van 1672 tot en met 1742 valt het landgoed Camps onder de naburige plaats Balloo en is vol boer. In 1754 wordt het erve bewoond door ‘Roelof Berents op Camps’, opgevolgd door zijn zoon Berent Berents op Camps over de jaren 1792-1804. In 1789 heet het goed: ‘Het erf en goed Camps, weleer Houwinge genaamd’ en in 1790 ‘Het erf en goed Houwinge, thans Campss erf genaamd’. De laatste is vóór 1807 overleden, want dan zet zijn weduwe de boerderij voort. In 1829 vestigen zich nieuwe bewoners op Camps, te weten Hendrik Jans Joling, zijn vrouw Aaltje Harms Zwiers en hun zes kinderen. Volgens de kadastrale legger van 1832 staan bos, boomgaard, erf, bouw- en grasland, ter grootte van 11.16.70 ha, op naam van Sijbrand Gratama, die in 1812 met Johanna Gesina Oldenhuis Kymmell was getrouwd. In 1934 werden door prof. E.A. van Giffen enkele opgravingen verricht op het erve Kamps, maar er werden geen sporen gevonden van een bouwwerk wat in relatie met de abdij uit het jaar 1259 kan worden gebracht.